Autisme en (pseudo) psychose

Vermijden van situaties 

Inleiding

Pathological Demand Avoidance (PDA) is een autismeprofiel waarbij mensen sterk weerstand bieden aan gewone eisen door hun behoefte aan autonomie. Dit veroorzaakt vaak stress en vraagt om een specifieke aanpak, omdat standaard autisme-interventies meestal niet werken bij PDA.
In dit blog geef ik hier aandacht aan omdat er (m.i.)te vaak misverstanden over zijn. Autisme is voor sommige mensen een verdienmodel en mensen met autisme raken er soms in verstrikt.
Er is onvoldoende wetenschappelijk bewijs om PDA als een valide, onafhankelijke stoornis te beschouwen. De diagnostische criteria en meetinstrumenten zijn nog onvoldoende gevalideerd en PDA vertoont sterke overlap met ASS en andere psychopathologische kenmerken. Verder onderzoek is nodig naar symptoomclustering, differentiële validiteit, prognose en behandeling. Ondanks de onzekerheid kan bewustzijn van PDA helpen bij het beter begrijpen van autisme bij mensen met comorbiditeit.
De term PDA wordt vaak verkeerd gebruikt en is omstreden. Vermijdingsgedrag komt veel voor, ook zonder ASS-diagnose. Het kan nuttig zijn om het als PDA te benoemen, maar het is geen erkende diagnose zoals ASS.

In dit blog:

• Kenmerken PDA
• Conclusie en aanbevelingen

Kenmerken van PDA

Personen met PDA zijn gevoelig voor andermans emoties, hebben sterke stemmingswisselingen en zoeken controle. Ze vermijden taken, volgen geen routines en gedragen zich vaak anders op school of op werk dan thuis. Sensorische prikkels leiden snel tot overbelasting; stress kan paniekaanvallen of meltdowns veroorzaken.

Eind jaren tachtig werd Pathological Demand Avoidance (PDA) beschreven in het VK. Dit betrof kinderen met kenmerken die lijken op autisme maar ook atypisch gedrag vertonen, wat leidde tot de diagnose ‘Atypisch Autisme’. De term ‘Extreme Demand Avoidance’ wordt ook gebruikt. Newson stelde een lijst van 8 criteria op, waarbij obsessief weigeren aan verwachtingen te voldoen centraal staat, samen met oppervlakkige sociale interactie, stemmingswisselingen, obsessief gedrag en symbolisch spel als coping strategie.

Tabel 1: Criteria voor de diagnose van pathological demand avoidance volgens E. Newson - revisie 2002 (1)

Door de toegenomen belangstelling voor het PDA-concept stelde de PDA Society in 2017 diagnostische criteria op (tabel 2).

Tabel 2: Diagnostische criteria voor Pathological Demand Avoidance volgens de PDA Society (2017)

Conclusie en aanbevelingen

Er is onvoldoende bewijs om PDA als een aparte stoornis te zien. De diagnostische criteria zijn nog niet goed gevalideerd en er is veel overlap met ASS en andere stoornissen. Meer onderzoek naar symptomen, validiteit en behandeling is nodig. Bewustzijn van PDA kan wel helpen bij het afstemmen van zorg op complexe autistische profielen.
Als je twijfelt over je diagnose praat er dan over met je hulpverlener of huisarts.